Demir'den Kapılar

  Amerikan sinemasında 1950'lere kadar siyahlara uygun görülen rol hizmetçilik ve Tom Amcalıktan başka bir şey değildi. 1950'lerde Hary Belafonte ile ilk kez bir siyah başrol almaya başlar. 1960'lar Sidney Poitier'li dramlar dönemidir. 70'li ve 80'li yıllarda yeni siyah orta sınıf, özellikle polisiye filmlerde yansımasını bulur. Ama bütün bu filimler beyazlarca ve beyaz gözüyle yapılırlar. Spike Lee ilk kez siyahlar için film yapan bir siyah rejisör olarak ortaya çıkar. " Do the right thing " filmiyle dünya çapında tanınır. Film aslında Los Angeles'teki son siyah ayaklanmasının bir sanatçı sezişiyle yapılmış kehaneti gibidir. Bu film Malcolm X'in bir sözüyle biter. Yönetmen şimdi Malcolm X'in hayatını konu alan " Malcolm X " adlı filminin çekimini bitirmiş bulunuyor. Üç saatlik bu film, üç gün önce Amerika'da sinemalarda gösterime girdi. Bu vesileyle Malcolm X’i yeniden hatırlatmak yararlı olabilir.

Erdoğan’ın diktatörlüğüne seçimler ile son verilebileceğini düşünenler ve stratejilerini buna oturtmaya çalışanlar Erdoğan’ın suç ortaklarıdır. Erdoğan’ı seçimlerde yenebilmek için bile, şimdiden ona karşı sivil direniş hareketleri başlatmak gerekir ki bu hareketlerin sonucunda oluşacak kıta kaymaları, güç dengesi değişimleri seçim sonuçlarında ifadesini buldun. Seçimler gerçek güç ilişkilerinin sadece bir anlık tespitinden başka bir şey değildirler. Seçimlerin sonuçları güç ilişkilerini değil, güç ilişkileri seçimlerin sonucunu belirler.

Ezop, bir köle olarak, söyleyeceklerini doğrudan söyleyemeyeceği, ancak söylemeden söyleyebileceği için, “ Ezop Masalları ” diye bilinen hayvan hikâyeleriyle meramını anlatıyordu. Bu davranışta ezilenlerin, alttakilerin bir teslimiyeti değil; bir direnişi vardır. Nitekim modern toplumsal mücadeleler tarihinde bile baskı ve zorbalık rejimlerinde “ Ezop Dili ” baskı ve zorbalığa direnenlerin güçlü bir silahı olagelmiştir. Ancak bir de köleliği içselleştirenlerin dili vardır. ABD’deki siyah hareketi, bunlara “ Tom Amca’nın Kulübesi”nden hareketle “ Tom Amcalar ” der. Siyahların hareketi “ Tom Amca ”lığa karşı mücadele içinde ortaya çıkabilmiştir.

Ezilenlerin mücadelesinin, ezilenlerin kendi yapısından gelen ciddi sorunları vardır. Ezilenler, sömürülenler, baskı altındakiler, mazlumlar ancak kendilerini doğrudan ilgilendiren sorunlardan dolayı harekete geçer, örgütlenir ve direnirler. “ Dil ağrıyan dişi kurcalar .” Ama bir baskı ve sömürü biçimine karşı mücadele etmek, başka baskı ve sömürü biçimlerine karşı mücadeleyi veya duyarlılığı otomatik olarak yaratmaz. “ Tok açın halinden anlamaz ” Hatta bir baskı biçimine karşı mücadele edenler diğer baskı ve sömürü biçimlerine uğrayanlara karşı sadece duyarsız olmazlar; bizzat kendileri sorunun bir parçası olabilirler. Örneğin bir işçinin uğradığı sınıfsal bir baskı ve sömürü onu otomatikman ulusal baskıya, kadınların uğradığı baskıya, Alevilerin uğradığı baskıya vs. karşı duyarlı yapmaz.

“ Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır.” İsyan eden köylüler dağa çıkabilir veya dağa çıkanları koruyabilirler. Sömürgelerde bir “ ilk kurşun ” sömürgecinin ya da beyaz adamın dokunulmazlığı ya da yenilmezliği efsanesini yıkarak bir direnişin başlatıcısı olabilir. Köleleşmemiş, henüz tamamıyla direnci kırılmamış toplumlarda “ göze göz, dişe diş ” diyen bir geleneğin sürdüğü toplumlarda, sert mücadele biçimleri çok daha büyük destek bulabilir. Ancak Türkiye’deki gibi 5000 yıldır şark despotluğunun hükmü altında yaşamış; her umudu en kısa zamanda o devlet tarafından olmamışa çevrilmiş ve bu tarihsel tecrübeyi bilmeden bilen insanların olduğu bir ülkede, bu yöntemler bir işe yaramazlar.

“ Yaklaşan Felaket Nasıl Durdurulabilir? Somut Bir Öneri: #Hayır ” başlıklı yazı ve yazıda dile getirilen, #Hayır parola ve işareti ile hukuken politik olmayan ve en temel insan haklarına dayanan, slogansız, bayraksız, pankartsız sivil bir direniş hareketi önerisi epey bir ilgi gördü ve çeşitli yerlerde dağınık biçimde tartışıldı tartışılıyor. Bu tartışmalarda ortaya konan tereddütler, soru işaretleri, itirazlar konusunda birkaç yazı daha yazmak gerekecek. Çünkü en iyi niyetli destekçilerin bile en temel sorunları anlamadıkları görülüyor. Ancak bu #Hayır parolasıyla sivil hareket önerisi gökten zembille inmedi. Seçimlerden önce yapılmış ama herkesin seçimde Erdoğan’ın kaybedeceği beklentisinden dolayı başarısız kalmış bir #istifa denemesi vardı.